همه چیز در مورد Cajon. چگونه آن را بازی کنیم؟

کاخون چیست؟

واژهٔ cajón در زبان اسپانیایی در معنای تحت‌اللفظی به معنای جعبه یا کشو است. اما کاخون به عنوان ساز، سازی است که شکلی شبیه جعبه دارد و می‌تواند صداهایی دلنشین تولید کند. آن را با دست، کف دست و نوک انگشتان می‌نوازند. نوازنده هنگام نواختن روی کاخون می‌نشیند. همچنین می‌توان آن را با بروس، چکش‌های نمدی یا چوب نواخت.

پنج وجه این جعبه معمولاً از تخته‌های چوبی به ضخامت 1/2 تا 3/4 اینچ ساخته می‌شود. وجه ششم که از یک ورق نازک تخته‌سه‌لایی ساخته شده است، به عنوان سطح ضربه عمل می‌کند. نام این وجه کاخون تاپا (tapa) است.

به دلیل اندازه و وزن کاخون، حمل کردن آن بسیار آسان است.  می‌توانید به هر یک از وجه‌های کاخون ضربه بزنید و صداهای منحصربه‌فردی بسازید. کشیدن‌ها، ناخن‌زدن‌ها و ضربه‌های خفه یا باز گوناگون، طیف گسترده‌ای از صداهای شگفت‌انگیز پدید می‌آورند.

تاریخچهٔ کاخون چیست؟

کاخون از قرن نوزدهم جایگاه بسیار مهمی در موسیقی آفرو پرویی داشته است. در دههٔ 1850 کاخون در اوج محبوبیت خود بود. این ساز برای جایگزینی طبل‌های آفریقایی در پرو ابداع شد. بردگان در پروی دورهٔ استعمار آن را می‌نواختند و بعدها اربابان نواختن آن را ممنوع کردند. نخستین کاخون‌ها ابزارهایی بسیار ساده بودند که از جعبه‌های خالی میوه و کشوهای وارونه ساخته می‌شدند. پس از پایان برده‌داری، کاخون در میان مخاطبان گسترده‌ای، از جمله کریولوها، رواج یافت. اما امروز کاخون بخشی جدایی‌ناپذیر از موسیقی سنتی پرو است. همچنین نمادی بسیار دوست‌داشتنی از میراث ملی پرو به شمار می‌رود.

دربارهٔ خاستگاه کاخون دو نظریهٔ متفاوت وجود دارد. یکی از آن‌ها می‌گوید این طبل بازماندهٔ مستقیم چند ساز جعبه‌مانند از غرب و مرکز آفریقا، آنگولا و جزایر آنتیل است. بردگان این سازها را از جعبه‌های چوبی حمل بار اسپانیایی که در دسترسشان بود می‌ساختند. در شهرهای بندری مانند ماتانساس در کوبا، جعبه‌های حمل ماهی کاد و کشوهای کوچک کمد به سازهایی مشابه تبدیل شدند.

نظریهٔ دیگر این است که بردگان از جعبه‌ها به عنوان ساز استفاده می‌کردند تا ممنوعیت‌های استعماری اسپانیا بر موسیقی را در مناطقی با جمعیت عمدتاً آفریقایی دور بزنند؛ در واقع سازهایشان را استتار می‌کردند.

چگونه کاخون بنوازیم؟

رایج‌ترین شیوهٔ نواختن کاخون این است که روی آن بنشینید و با دست به وجه‌هایش ضربه بزنید. با این حال، برخی نوازندگان پشت کاخون می‌نشینند و با خم شدن به جلو می‌نوازند. می‌توانید کاخون را در هر وضعیتی که برایتان راحت‌تر است بنوازید.

سوراخی که در یکی از وجه‌های کاخون تعبیه شده باید پشت سر شما قرار بگیرد تا صدا را جذب کند. یکی از شیوه‌های نواختن کاخون این است که با کف دست‌های باز به وجه‌های آن ضربه بزنید. بسته به اینکه کف دست‌ها یا انگشتانتان را چگونه روی سطح ضربه بگذارید، صداهای متفاوتی تولید می‌شود. یا می‌توانید روی صندلی بنشینید و جعبهٔ طبل را جلوی خود نگه دارید. به این ترتیب می‌توانید سریع‌تر به سطح‌های ضربه و لبه‌ها بزنید، بی‌آنکه ناچار باشید دستتان را از روی پاهایتان رد کنید.

شیوه‌های بسیاری برای نواختن کاخون وجود دارد و می‌توانید آزادانه از میان آن‌ها انتخاب کنید. فقط مطمئن شوید که در وضعیتی که می‌نوازید احساس راحتی می‌کنید.

شاید برایتان جالب باشد: همه چیز دربارهٔ ساز مزهر (mazhar). تفاوت آن با رق (riq) چیست؟